Լուսնի հակառակ կողմը

Լուսնոտության 65% դեպքերը մանկական նևրոզի հետևանք են: Մարդն իրեն տարօրինակ է պահում քնած ժամանակ: Այս երևույթն արդեն մի քանի հազարամյակ է, ինչ գոյություն ունի: Միջին դարերում այն կապում էին լուսնի ազդեցության հետ և կարծում էին, որ լուսնոտները խելագար  են ու, նույնիսկ, նրանց մեղադրում էին անդրշիրիմյան ուժերի հետ կապված լինելու մեջ:

Սակայն ժամանակակից գիտությունը վերականգնեց «գիշերային թափառաշրջիկներին», ընդունելով, որ լուսնոտությունը նյարդային խանգարում է: Երկրագնդի վրա մարդկանց մոտ 2,5%-ը քնած ժամանակ քայլում է, խոսում, առարկաներն են տեղից տեղ փոխադրում: Նրանք դա անում են բաց աչքերով, այնպես, որ կարող է թվալ, թե մարդը բացարձակապես ադեկվատ է: Սակայն դա միայն առաջին հայացքից է այդպես: Երբ լուսնոտները դռնից դուրս գալու փոխարեն դուրս են գալիս լուսամուտից, պարզ է դառնում, որ նրանց գործողությունները գիտակցված չեն և, նույնիսկ, շատ վտանգավոր են:

Ինչու՞ է այդպես լինում

Մի որոշ ժամանակ գիտնականները կարծում էին, որ լուսնոտների գործողությունները կապված էին երազների հետ, այսինքն, նրանք իրականում անում են այն, ինչ այդ պահին տեսնում են երազում: Սակայն կասկածները ժխտվեցին մի հետազոտության արդյունքում:

Էլեկտրաէնցեֆալոգրաֆիայի` գլխուղեղի կենսաէլեկտրական  ակտիվության գրանցման օգնությամբ, գիտնականներին հաջողվեց գրանցել«նոպայի» ժամանակը: Պարզվեց, որ  լուսնոտությունն առաջանում է այն դեպքում, երբ գլխուղեղը գտնվում է կիսաքնած-կիսաառույգ վիճակում: Այս փուլը սկսվում է քուն մտնելուց անմիջապես հետո և տևում է մոտավորապես 90 րոպե: Այս ժամանակաընթացքում պահպանվում է մկանների տոնուսը, մարդն անընդմեջ մի կողքից մյուսն է պտտվում, իսկ ամենակարևորն այն է, որ նա երազներ չի տեսնում:

Հիվանդության պատկերը

Բժիշկների մոտ կասկած չի հարուցում այն փաստը, որ գիշերային տարօրինակությունները կարող են ժառանգական նախահակվածություն ունենալ: Եթե երկու ծնողներն էլ լուսնոտներ են եղել, ապա նրանց երեխան դրան հակված է 60%-ով: Լուսնոտություը հիմնականում հանդիպում է 10-16 տարեկան երեխաների մոտ և հաճախ ուղեկցվում է  քնի մեջ խոսելով: Եվ շատ կարևոր է, որ առավոտյան երեխայի ուշադրությունը չսևեռել պատահածի վրա, սակայն անպայման խնդիրը հարկ է քննարկել հոգեբանի, իսկ ավելի լավ է` հոգեթերապևտի հետ, քանի որ լուսնոտությունը 65% դեպքերում  մանկական նևրոզի և նյարդահոգեբանական բարձր գրգռվածության հետևանք է համարվում:

Երեխայի մեծանալու հետ մեկտեղ, լուսնոտությունն ինքնուրույն անցնում է, սակայն կանխարգելման համար հանձնարարվում է ընդունել բնական սեդատիվ պատրաստուկներ, այնպիսիք, ինչպիսիք են` կատվախոտն ու առյուծագին: Այս երևույթի համալիր բուժումն անհրաժեշտ է, որպեսզի հետագայում երեխայի մոտ նյարդային հիվանդություններ կամ բնավորության փոփոխություններ չզարգանան: Հայտնի է նաև, որ լուրջ հոգեկան ծանր ապորւմները հրահրում են նյարդաթուլագարային լուսնոտություն: Այն հաճախ հանդիպում է երեխաների և դեռահասների մոտ: Դա պայմանավորված է գլխուղեղի կեղևում կենսաէլեկտրական գործընթացների առանձնահատկություններով և էնդոկրինային համակարգի ակտիվ աշխատանքով, որն էլ իր հերթին,«լարում» է նյարդային ոչ բավականաչափ զարգացումը: Որպես կանոն, մանկական լուսնոտությունը ինքնիրեն անցնում է:

Մեծահասակ լուսնոտները չափից ավելի հուզական և անհաջողություններից երկար ժամանակով տառապող մարդիկ են: Նրանց մոտ հաճախ է ախտորոշվում  նևրոզներով, գերհոգնածությամբ, էպիլեպսիայի որոշ տեսակներով, նաև գլխուղեղի ծանր վնասվածքով կամ ուռուցքով հրահրված պարոքսիզմալ լուսնոտություն: Նման վիճակը կարող է մեկ անգամ լինել կամ պարբերաբար կրկնվել: Այդ դեպքում խորհրդատվության համար հարկ է դիմել նյարդաբանին կամ հոգեբանին: Եթե հիվանդությունը նյարդային բնույթ է կրում, բուժումը կուղղվի քնի վերականգնմանն ու կենտրոնական նյարդային համակարգի նորմալ գործունեությանը: Հաճախ խնդիրը լուծվում է հոգեթերապիայի 2-3  սեանսից և բուսական ծագման հանգստացնող ու քնաբեր պատրաստուկների կարճ կուրսի ընդունումից հետո: Պարոքսիզմալ ձևի դեպքում նշանակվում է ԷԷԳ (էլեկտրաէնցեֆալոգրաֆիա) կամ գլխուղեղի տոմոգրաֆիա` պատճառը պարզելու և համապատասխան բուժում նշանակելու համար:

Դռներն ամուր փակել

Լուսնոտության գլխավոր վտանգը կապված է բարձրացած վնասվածքի հետ: Դրա համար, որպեսզի գիշերային զբոսանքները ողբերգությամբ չավարտվեն, հարկ է գիշերը ամուր փակել լուսամուտները, մուտքի դուռը և հեռացնել սուր ու կոտրվող առարկաները: Չարժե լուսնոտին քայլելու ժամանակ արթնացնել, ավելի լավ է նրան դանդաղ և անաղմուկ տանել դեպի մահճակալ և պառկեցնել: Ներկայումս բժիշկները հանձնարարում են նրանց համար քնելու բարենպաստ պայմաններ ստեղծել:

Առաջին հերթին, հարկ է ուշադրություն դարձնել քնի ռեժիմին: Ցանկալի է պառկել քնելու նույն ժամին, իսկ ճաշից հետո չխմել նյարդային համակարգը գրգռող ըմպելիքներ` սուրճ և թունդ թեյ: Քնի խանգարումների դեպքում կօգնեն փշատերևա-աղային հանգստացնող լոգանքները: Բուժգործողության ժամանակը պետք տևի 30 րոպեից ոչ պակաս, քանի որ կարճ լոգնանքներն առույգացնող ազդեցություն ունեն:

Չնայած լուսնի լույսն օրգանիզմի վրա ոչ մի հատուկ ազդեցություն չունի, սակայն սենյակում վառվող յուրաքանչյուր, թեկուզ աղոտ լույս խանգարում է լիարժեք քնելուն: Դրա համար լուսամուտներն ավելի լավ է փակել մուգ գույնի վարագույներով: Ննջասենյակում շատ լավ արդյունք են տալիս անուշահոտ յուղերը, դրանք հանգստացնում են նյարդային համակարգը:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ